Διατροφή

Show_paxisarkia_part_a
Διατροφή

Παχυσαρκία: Η νόσος της σύγχρονης εποχής

Ένα άτομο θεωρείται υπέρβαρο ή παχύσαρκο, όταν στο σώμα του συσσωρεύεται πλεόνασμα λίπους (πάνω από 12% έως 20% του συνολικού βάρους σώματος που είναι απαραίτητο για την αρμονική λειτουργία ενός φυσιολογικού ενήλικα), με αποτέλεσμα την παθολογική αύξηση βάρους και τον κίνδυνο για σημαντικά αυξημένη νοσηρότητα και θνητότητα. Η παχυσαρκία αναγνωρίζεται διεθνώς σαν μια πολυπαραγοντική χρόνια νόσος, που μπορεί να επιφέρει σοβαρές επιπλοκές για την υγεία κάθε ατόμου ξεχωριστά, αλλά και αύξηση του δημοσιονομικού κόστους για την υγεία.

Το φαινόμενο της παχυσαρκίας
Για να περιγράψουμε ποσοτικά το φαινόμενο της παχυσαρκίας, υπολογίζουμε τον «Δείκτη Μάζας Σώματος» (ΔΜΣ) ή «Body Mass Index» (BMI), δηλαδή το Βάρος Σώματος σε κιλά προς το Ύψος σε μέτρα στο τετράγωνο [BMI=Weight(kg)/Height(m2)]. Ανάλογα με την τιμή αυτού του Δείκτη, κάποιος κατατάσσεται ως:
· Ελλιποβαρής (ΔΜΣ < 18.5)
· Φυσιολογικός (ΔΜΣ 18.5-24.9)
· Υπέρβαρος (ΔΜΣ 25.0-29.9)
· Ήπια Παχύσαρκος (ΔΜΣ 30-34.9)
· Μέτρια Παχύσαρκος (ΔΜΣ 35-39.9)
· Νοσηρά παχύσαρκος (ΔΜΣ >40.0)
Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης η κατανομή του λίπους στο σώμα, η οποία διακρίνεται σε «Κεντρική» και «Περιφερική παχυσαρκία». Η πρώτη θεωρείται ότι συνδέεται με σημαντική συσσώρευση σπλαγχνικού λίπους στην περιοχή της κοιλιάς, που συνεπάγεται σημαντικές μεταβολικές διαταραχές. Για την περιγραφή της χρησιμοποιείται η αναλογία της Περιμέτρου της Μέσης προς εκείνης των Γοφών (Waist to Hip Ratio) ή, απλούστερα, μετριέται η Περίμετρος Μέσης, η οποία σε τιμές >102cm για άνδρες ή >88 cm για γυναίκες αντιστοιχεί σε Κεντρική Παχυσαρκία, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO). Η δεύτερη, που απεικονίζεται σε σχήμα αχλαδιού, συνδέεται με το συσσωρευμένο λίπος κάτω από τη μέση (γοφοί, γλουτοί, πόδι).

Η παχυσαρκία σε αριθμούς
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο επιπολασμός του βάρους άνω του φυσιολογικού (υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα) έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με το ποσοστό παχυσαρκίας να έχει διπλασιαστεί από το 1980. Το 2014, περισσότεροι από το 39% των ενηλίκων (1,9 δισ. άτομα άνω των 18 ετών) ήταν υπέρβαροι – από αυτούς, τα 600 εκατομμύρια (13% των ενηλίκων) ήταν παχύσαρκοι.
Η Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ, το 2013 εμφάνιζε ποσοστό παχυσαρκίας 19,6% του πληθυσμού, λίγο πάνω από τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ (19%). Σύμφωνα, δε, με τη μελέτη ΥΔΡΙΑ, επτά στους δέκα ενήλικες στην Ελλάδα είναι υπέρβαροι (συχνότερα οι άνδρες) ή παχύσαρκοι (συχνότερα οι γυναίκες).

Οι αιτίες πρόκλησης της νόσου
Οι αιτίες πρόκλησης της παχυσαρκίας μπορεί να διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Γενετικοί και οικογενείς παράγοντες και κάποιες συστηματικές παθήσεις ή φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν μια τάση αύξησης του βάρους, όπως ο υποθυρεοειδισμός, το σύνδρομο Cushing, η κατάθλιψη, καθώς και η λήψη στεροειδών ή ορισμένων αντικαταθλιπτικών φαρμάκων.
Καθοριστικότερο, όμως, ρόλο παίζουν διάφοροι περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως το επίπεδο της σωματικής δραστηριότητας, ο αριθμός των γευμάτων και η διάρκειά τους ή το είδος των τροφίμων που κανείς καταναλώνει. Η έλλειψη φυσικής άσκησης και η πολύωρη καθημερινή καθιστική ζωή μπροστά σε μια οθόνη, αλλά και η παράλειψη γευμάτων ή ο λίγος χρόνος που αφιερώνουμε σε κάθε γεύμα μας, δεν ευοδώνουν τον κορεσμό και οδηγούν σε υπερκατανάλωση τροφής.
Αν προσθέσει κανείς και τη μόδα της κατανάλωσης έτοιμων γευμάτων (fast-food), αλλά και την οικονομική κρίση, που αυξάνει την κατανάλωση θερμιδογόνων οικονομικότερων τροφίμων, αντιλαμβάνεται κανείς γιατί το φαινόμενο της παχυσαρκίας έχει πάρει διαστάσεις «επιδημίας» τα τελευταία χρόνια.
Οι ψυχολογικοί παράγοντες, τέλος, μπορούν επίσης να επηρεάσουν τις συνήθειες κατανάλωσης τροφής. Το φαγητό θεωρείται ένα ισχυρό καταπραϋντικό-ηρεμιστικό σε έντονα αρνητικά συναισθήματα, όπως το άγχος, η λύπη ή ο θυμός. Είναι χαρακτηριστικό ότι πρόσφατη έρευνα αποκάλυψε πως το 70% των ανθρώπων, όταν αγχώνεται, καταφεύγει στο ψυγείο.

Οι συνέπειες στην υγεία
Η παχυσαρκία σχετίζεται με αυξημένη θνητότητα και νοσηρότητα που αφορά σχεδόν όλα τα συστήματα του οργανισμού. Αυξάνει κυρίως τον κίνδυνο για υπέρταση και σακχαρώδη διαβήτη, κατά συνέπεια, τον κίνδυνο για καρδιοπάθειες και εγκεφαλικά επεισόδια.
Τα παχύσαρκα άτομα πάσχουν συχνότερα από οστεοαρθρίτιδα, αλλά και ουρική αρθρίτιδα, θρομβοφλεβίτιδα, και παθήσεις των χοληφόρων, όπως επίσης από άπνοιες στον ύπνο και σύνδρομο υποαερισμού, αλλά και δερματοπάθειες. Διατρέχουν, ακόμη, αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου στο πεπτικό και το ουροποιητικό, ενώ οι παχύσαρκες γυναίκες εμφανίζουν συχνότερα καρκίνο του μαστού και του ενδομητρίου.
Τέλος, η παχυσαρκία μπορεί να δημιουργήσει ψυχολογικά προβλήματα, όπως άγχος και κατάθλιψη, καθώς και αντίστοιχα κοινωνικά προβλήματα, όπως δυσχέρεια εύρεσης εργασίας.

Διαβάστε τρόπους πρόληψης & αντιμετώπισης της παχυσαρκίας πατώντας εδώ:

who is who

Χαλκιάς Κωνσταντίνος
Ειδικός Παθολόγος, Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Αθηναϊκής-Mediclinic
Τηλ.: 210 6996103, κιν.: 693 7039025
Ιστοσελίδα: www.enygeia.gr
e-mail: enygeia@gmail.com