Ψυχολογία

Show_psycologia_b
Ψυχολογία

Η φύση γιορτάζει, η διάθεση αλλάζει!

Όλοι επηρεαζόμαστε από την αλλαγή του καιρού. Και όλοι μπορούμε να θυμηθούμε τον εαυτό μας μελαγχολικό μια βροχερή νύχτα του χειμώνα ή χαρούμενο και γεμάτο ενέργεια μια φωτεινή και ηλιόλουστη μέρα. Η άνοιξη χαρακτηρίζεται από πολλούς ως η εποχή της καλής διάθεσης και της αισιοδοξίας. Υπάρχουν, ωστόσο, και περιπτώσεις που την εν λόγω περίοδο κάποιοι μπορεί να έρθουν αντιμέτωποι με συμπτώματα εποχιακής κατάθλιψης.
Η άνοιξη είναι ήδη εδώ, η ημέρα μεγάλωσε, ο ουρανός είναι πιο φωτεινός και οι αλλαγές της φύσης, γεμίζουν χρώματα και μυρωδιές την καθημερινότητά μας. Όλα τα παραπάνω συμβάλλουν καθοριστικά και στην αλλαγή της διάθεσής μας, η οποία δείχνει να «ξυπνάει» από τη χειμερία νάρκη και να μπαίνει σε πιο χαρούμενους δρόμους.
Πολλοί ψυχολόγοι υποστηρίζουν αυτό που κάποιοι γνωρίζουν εκ πείρας, ότι οι καιρικές συνθήκες επηρεάζουν τη διάθεσή μας. Αυτό αποτυπώνεται ακόμη και με λέξεις ή φράσεις που συνδέουν άμεσα ή έμμεσα τις εποχές με τα συναισθήματά μας, όπως για παράδειγμα οι φράσεις «έφερες την άνοιξη στην καρδιά μου», «άνθισε το χαμόγελο στο πρόσωπό σου» κλπ.

Όλα έχουν την εξήγησή τους!
Σύμφωνα με τους ψυχολόγους, ο άνθρωπος είναι «προγραμματισμένος» έτσι, ώστε να ξεκουράζεται το βράδυ και να είναι δραστήριος την ημέρα. Αυτή η ενεργητική δράση στο φως εξηγεί την αλλαγή της ανθρώπινης συμπεριφοράς κατά τη διάρκεια της άνοιξης και του καλοκαιριού. Η ημέρα είναι πιο μεγάλη, ο καιρός πιο ζεστός και όλο και περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν να «μην κλειστούν στο σπίτι», κάτι που θα συμβάλλει σημαντικά, ώστε να βγούμε κι εμείς από το «καβούκι» μας. Σε αντίθεση με τον χειμώνα που κοιμόμαστε περισσότερο, είμαστε πολλές φορές περιορισμένοι στο σπίτι λόγω καιρού και αφήνουμε για λίγο στην άκρη τη σωστή διατροφή ή την άσκηση, η άνοιξη λειτουργεί αντίστροφα, δίνοντάς μας ξανά το κίνητρο να μπούμε σε μια πιο ενεργή καθημερινότητα.
Λιγότερα ρούχα, σε πιο έντονα χρώματα, καλύτερη διάθεση και ένα αίσθημα ευφορίας θα τονώσουν την επιθυμία μας για μια βόλτα, για κοινωνικοποίηση, αλλά και για πιο συστηματική φροντίδα και ανανέωση του εαυτού μας. Άλλωστε, η εν λόγω εποχή θεωρείται και ο προάγγελος του καλοκαιριού, γεγονός που ενισχύει και τα θετικά συναισθήματα, αλλά και τις προσπάθειες για μια ωραία εμφάνιση στις παραλίες.
Από τη σκοπιά των ενδοκρινολόγων τα πράγματα είναι πιο απλά. Οι ακτίνες του ήλιου αλλάζουν την ορμονική ισορροπία μας. Οι ορμόνες που επηρεάζουν σημαντικά τη διάθεσή μας είναι η μελατονίνη που σχετίζεται με τον ύπνο και η ορμόνη της ευφορίας, όπως την αποκαλούν, η σεροτονίνη. Όταν ξημερώνει νωρίτερα, αλλά και όταν ο ήλιος λάμπει εντονότερα, ο εγκέφαλός μας λαμβάνει μήνυμα ώστε να μειώσει την παραγωγή μελατονίνης, ενώ αντίστοιχα αυξάνεται η σεροτονίνη, με αποτέλεσμα να νιώθουμε πιο χαρούμενοι και γεμάτοι ενέργεια.
Κι αν θέλουμε να ρίξουμε και μια «ιστορική» ματιά στην ανοιξιάτικη ευφορία, θα πρέπει και πάλι να την συνδέσουμε με τη φύση, η οποία την συγκεκριμένη περίοδο βρίσκεται στην πιο παραγωγική της φάση. Στα πολύ παλιά χρόνια, η ευημερία και η επιβίωση ήταν άμεσα εξαρτημένες από τις εποχές. Όταν ακόμη η αποκλειστική απασχόληση του ανθρώπου ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με τη φύση και τους καρπούς της, η άνοιξη θεωρούνταν η εποχή της ζωής, της δραστηριότητας, αλλά και της συγκέντρωσης των απαραίτητων εφοδίων για τους δύσκολους χειμερινούς μήνες…

Ανοιξιάτικη κατάθλιψη; Κι όμως υπάρχει!
Μετά από όσα αναφέραμε παραπάνω, η λέξη «κατάθλιψη» μοιάζει να μην έχει καμία σχέση με την άνοιξη. Ωστόσο, υπάρχει ένα μικρό ποσοστό ανθρώπων που επηρεάζεται αρνητικά από τις αλλαγές στη θερμοκρασία και τη μεγαλύτερη ηλιοφάνεια, με αποτέλεσμα να εμφανίζουν κακή διάθεση και συμπτώματα κατάθλιψης.
Οι ειδικοί την ονομάζουν ανεστραμμένη εποχική κατάθλιψη (Reversed Seasonal Affective Disorder), δείχνοντας την αντίθεση με την πιο συνηθισμένη εποχική κατάθλιψη, η οποία εκδηλώνεται το φθινόπωρο και το χειμώνα.
Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα των ανθρώπων που, με την αυξημένη εμφάνιση του ήλιου, αρχίζουν να παρουσιάζουν μείωση της ψυχικής τους διάθεσης, είναι το αυξημένο άγχος, η μελαγχολία, η αϋπνία, ακόμη και αισθήματα ενοχής ή απελπισίας.
Όλα όσα χαροποιούν τους περισσότερους ανθρώπους την εν λόγω περίοδο, επιτείνουν το άγχος και τη μελαγχολία αυτών που βιώνουν την ανοιξιάτικη ή καλοκαιρινή κατάθλιψη. Τους ενοχλεί το γεγονός ότι ο κόσμος βγαίνει απ’ το σπίτι και ενδεχομένως να πρέπει και οι ίδιοι να ακολουθήσουν την «τάση» αυτή. Νιώθουν εκνευρισμό λόγω της ζέστης και αισθάνονται ακόμη χειρότερα, όταν σκέφτονται πως η θερμοκρασία θα ανεβαίνει συνεχώς και θα πρέπει να είναι συνεχώς «αγκαλιά» με ένα κλιματιστικό. Πολλοί είναι, μάλιστα, αυτοί που ταυτίζουν τα συμπτώματα από την επίδραση της ζέστης με αυτά της μη ανοιξιάτικης κατάθλιψης: απώλεια κινήτρου, νωθρότητα και έλλειψη ενεργητικότητας, καθώς και δυσκολίες στον ύπνο. Τέλος, πανικοβάλλονται στην ιδέα ότι πλησιάζει η ώρα της παραλίας και θα πρέπει να αποβάλουν τις όποιες ανασφάλειες νιώθουν για το σώμα τους, ώστε να μπορέσουν να απολαύσουν τα καλοκαιρινά μπάνια. Αλλά και η γενικότερη έκθεση του σώματος που ξεκινάει από την άνοιξη, με λιγότερα και πιο λεπτά ρούχα, μπορεί να φέρουν στο προσκήνιο τα παραπανίσια κιλά, την παχυσαρκία, και γενικά τις όποιες ατέλειες του σώματος, προκαλώντας ή επιδεινώνοντας τα αρνητικά συναισθήματα των ατόμων αυτών.

Ας κρατήσουμε τα θετικά...
Την άνοιξη η φύση ξαναγεννιέται! Το κρύο και οι περιορισμοί του χειμώνα δίνουν τη θέση τους στις ζεστότερες μέρες, στην πιο θετική διάθεση και στην τάση για ανέμελες βόλτες και κοινωνικοποίηση. Το κλίμα αισιοδοξίας που σκορπά η ανθισμένη φύση, περνάει υποσυνείδητα στο μυαλό μας και ορίζει τη σκέψη μας. Τα ανοικτά και φωτεινά χρώματα που φοράμε αντικαθιστούν τα μουντά και σκούρα χρώματα του χειμώνα και δείχνουν και αυτά με τη σειρά τους μια πιο φωτεινή πλευρά της ζωής.
Ας κρατήσουμε αυτό το φως. Κι όλα αυτά που μπορεί να μας αγχώνουν ή να μας ρίχνουν τη διάθεση, μπορούμε να τα αντιμετωπίσουμε είτε μόνοι μας είτε με τη βοήθεια κάποιου ειδικού (ψυχολόγου, διατροφολόγου), ώστε να μπορέσουμε απερίσπαστα να χαρούμε σε αυτή τη γιορτή της φύσης!