Υγεία

Show_antibiotika_web
Υγεία

Και μετά τα αντιβιοτικά, τι;

της Δήμητρας Χατζηπαναγιώτου

Τι θα λέγατε αν κάποιος σας πρότεινε μαζί με την αντιβίωση να καταναλώσετε και λίγα... μικρόβια; Ας γνωρίσουμε λοιπόν τα προβιοτικά! Η κυρία Ειρήνη Λιούρη, Ειδική Παθολόγος – Διαβητολόγος, μας ξεναγεί στον μικρόκοσμο!

Με τον όρο προβιοτικά αναφερόμαστε σε όλους εκείνους τους μη παθογόνους, ζωντανούς μικροοργανισμούς, οι οποίοι μοιάζουν με τα 100 περίπου τρισεκατομμύρια άλλα βακτήρια τα οποία “αποικίζουν” το έντερό μας, συγκροτώντας τη λεγόμενη χλωρίδα του. Αν και μικρόβια, δικαίως χαρακτηρίζονται ως οι “αφανείς ήρωες” του οργανισμού, όσο κάποιος λαμβάνει αντιβιοτική θεραπεία, αφού με τη δράση τους θωρακίζουν το πεπτικό μας σύστημα, αναπληρώνοντας ταχύτατα τα χρήσιμα βακτήρια που “σκοτώνονται” από την κατανάλωση αντιβίωσης.

Τα αντιβιοτικά
“Όλα τα αντιβιοτικά καταστρέφουν τη χλωρίδα του εντέρου. Δεν αναγνωρίζουν ποια είναι τα ωφέλιμα και ποια τα παθογόνα βακτηρίδια”, εξηγεί η ειδική παθολόγος - διαβητολόγος, κ. Ειρήνη Λιούρη, τονίζοντας μάλιστα πως “είναι καλό κάθε φορά που λαμβάνει κάποιος αντιβίωση, είτε να του χορηγούνται προβιοτικά για προληπτικούς λόγους, είτε να συστήνεται στον ασθενή να προσέχει τη διατροφή του”.
Τα αντιβιοτικά, μεταξύ των άλλων παρενεργειών που μπορεί να έχουν για το πεπτικό σύστημα, ενδέχεται να προκαλέσουν ερεθισμό, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, αλλά και διάρροια. Ιδιαίτερη σημασία, για την ένταση των συμπτωμάτων της τελευταίας έχει αφενός η ηλικία του ασθενούς και το γενικότερο ιστορικό της υγείας του, αφετέρου οι συνθήκες κάτω από τις οποίες έχει νοσηλευθεί -στην περίπτωση που έχει προκύψει νοσηλεία.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι η διάρροια είναι η πιο συνηθισμένη παρενέργεια που παρατηρείται κατά τη διάρκεια λήψης αντιβιοτικών, με έναν στους πέντε ασθενείς που βρίσκονται σε θεραπεία να εκδηλώνουν τα ενοχλητικά συμπτώματα -η διάρροια από τη λήψη αντιβίωσης μπορεί να εμφανιστεί έως και 20 ημέρες μετά.
Αν και γενικά η διάρροια είναι εύκολα θεραπεύσιμη, σε περίπτωση που δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως ενδέχεται να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους και παιδιά.
Σε κάθε περίπτωση, δεν θα πρέπει να κάνουμε αλόγιστη χρήση των αντιβιοτικών και η λήψη τους να γίνεται μόνο έπειτα από επίσκεψη στον γιατρό. Κι αυτό, διότι η κατάχρησή τους έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία πιο ανθεκτικών μικροβίων, στα οποία τα υπάρχοντα φάρμακα παύουν να είναι αποτελεσματικά.
Στη χώρα μας, βέβαια, δυστυχώς, τα ποσοστά εξακολουθούν να είναι ιδιαίτερα υψηλά, με τους Έλληνες να αναδεικνύονται κάθε χρόνο “πρωταθλητές” στην κατανάλωση αντιβιοτικών σε όλη την Ευρώπη. Είναι ενδεικτικό, πως βάσει στοιχείων του 2015, τρεις στους δέκα πολίτες δηλώνουν πως έχουν τουλάχιστον ένα σκεύασμα στο ντουλαπάκι του φαρμακείου τους “προληπτικά”, ενώ το 19% αγοράζει αντιβιοτικά χωρίς συνταγή γιατρού!

Πώς δρουν τα προβιοτικά;
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το πώς καταφέρνουν τα προβιοτικά να κερδίσουν τη “μάχη” με τους παθογόνους μικροοργανισμούς, δεδομένου ότι μετά τη λήψη αντιβιοτικού, η χλωρίδα του εντέρου μας χρειάζεται από έξι μήνες έως και ένα έτος μέχρι να επανέλθει στην πρότερη κατάστασή της.
Η αποτελεσματικότητά τους βασίζεται σε δύο διαφορετικά στοιχεία: πρώτον στην ανθεκτικότητά τους και δεύτερον στην “ανταγωνιστικότητά” τους. Πιο συγκεκριμένα, όπως υπογραμμίζει η κ. Λιούρη: “Όλα τα προβιοτικά επιβιώνουν κατά την διάβαση και παραμονή τους στον πεπτικό σωλήνα χωρίς να επηρεάζονται από το όξινο περιβάλλον του στομάχου και της χολής”.
Όταν φτάνουν στο έντερο, το αποικίζουν με καλά βακτήρια, τα οποία είναι ιδιαίτερα “ανταγωνιστικά” απέναντι στους παθογόνους μικροοργανισμούς.
Η απαλλαγή και η πρόληψη από τα συμπτώματα που αφήνουν πίσω τους τα αντιβιοτικά εξαρτάται και από την αμεσότητα με την οποία “δρουν” οι ασθενείς. Κι αυτό διότι η λήψη των προβιοτικών σύμφωνα με τους ειδικούς θα πρέπει να ξεκινά πάντοτε ταυτόχρονα με την έναρξη της αντιβίωσης.
Όπως εξηγεί άλλωστε η κ. Λιούρη, δεν υπάρχει πρόβλημα να λαμβάνονται τα προβιοτικά για μεγάλα χρονικά διαστήματα, αρκεί η λήψη τους να γίνεται σε διαφορετικές ώρες, ώστε η αντιβίωση να μην «σκοτώνει» τα προβιοτικά πριν φθάσουν στο έντερο.

Οι “πηγές” των προβιοτικών
Όσο σημαντικό είναι βέβαια να μην καθυστερούμε να αναζητήσουμε τη “βοήθεια” των προβιοτικών, άλλο τόσο σημαντικό είναι να γνωρίζουμε και ποια τρόφιμα θα πρέπει να αποφεύγουμε και ποια θα πρέπει να εντάξουμε στο διαιτολόγιό μας για να βοηθήσουμε το έντερό μας να ανακτήσει την κατάλληλη βακτηριακή ισορροπία.
Σύμφωνα με την κ. Λιούρη, η διατροφή αποτελεί το Α και το Ω σε τέτοιες περιπτώσεις. Γι΄ αυτό και είναι πολύ σημαντικό να έχουμε ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο και να εντάξουμε στο καθημερινό μας τραπέζι τροφές πλούσιες σε προβιοτικά, όπως γιαούρτι, ξινολάχανο, κεφίρ, τουρσιά, μαύρη σοκολάτα και ψωμί. “Αυτά τα τρόφιμα περιέχουν έτοιμα προβιοτικά, τα οποία εκκρίνουν ωφέλιμες ουσίες, όπως συμπλέγματα βιταμινών Β (Β3 - νιασίνη και Β6 - πυριδοξίνη), φυλλικό οξύ και βιοτίνη. Παράγουν επίσης λακτάση, ένα ένζυμο που βοηθά στη διάσπαση των γαλακτοκομικών προϊόντων μέσα στο πεπτικό μας σύστημα, καθώς και αντιβιοτικές ουσίες που βοηθούν στην περισταλτικότητα (κινητικότητα) του εντέρου, στην αύξηση των δυνάμεων του ανοσοποιητικού συστήματος και στην ικανότητα του εντέρου να απορροφά θρεπτικά συστατικά από τις τροφές”, τονίζει η κ. Λιούρη.
Ορισμένα σημεία που θα πρέπει να προσέχουν όσοι τα λαμβάνουν είναι:
α) σε τι ποσότητες τα παίρνουν (δοσολογία),
β) για ποιον λόγο τα παίρνουν (υπάρχει ποικιλία προβιοτικών, που δρουν με διαφορετικό τρόπο) και
γ) να μην τα καταναλώνουν χωρίς προηγουμένως να έχουν λάβει τη συμβουλή του γιατρού τους.
Τα προβιοτικά, όπως αναφέραμε και παραπάνω, μπορούν να βρεθούν είτε σε τρόφιμα (π.χ. γαλακτοκομικά προϊόντα), είτε σε συμπληρώματα. Το πλεονέκτημα των πρώτων έγκειται στο ότι αποτελούν ούτως ή άλλως αναπόσπαστο μέρος της διατροφής μας, ενώ τα συμπληρώματα περιέχουν υψηλότερες συγκεντρώσεις προβιοτικών και απελευθερώνονται απ’ ευθείας στο έντερο. Συχνά μάλιστα δεν περιέχουν μόνο ένα, αλλά πολλά είδη προβιοτικών, ώστε να καλύπτουν διαφορετικές ανάγκες.
Κάτι στο οποίο πρέπει να δοθεί προσοχή, είναι στο γεγονός ότι δεν είναι όλα τα συμπληρώματα το ίδιο αποτελεσματικά, καθώς ορισμένα από τα προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά δεν περιέχουν ζωντανά βακτήρια. Τα ζωντανά βακτήρια είναι εκείνα που εξασφαλίζουν τα οφέλη που προαναφέραμε στην πέψη και στο γαστρεντερικό σύστημα. Γι’ αυτό, οι καταναλωτές, καλό είναι να ελέγχουν στην ετικέτα τον αριθμό των ζωντανών καλλιεργειών.
Ενδεικτικά, αναφέρουμε κάποια από τα είδη προβιοτικών που υπάρχουν σε τρόφιμα και σκευάσματα:

• Lactobacillus casei: Κατάλληλο για φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου, όπως η κολίτιδα και η νόσος του Crohn, καθώς και για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος.

• Lactobacillus bifidus: Χορηγείται σε περιπτώσεις διάρροιας λόγω χρήσης αντιβιοτικών και αντιμετωπίζει το ευερέθιστο έντερο.

• Lactobacillus acidophilus:  Κατάλληλο για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού, αλλά και την αντιμετώπιση γυναικολογικών παθήσεων. Μπορεί να προστατεύσει σε κάποιο βαθμό τον κόλπο και να αποτρέψει την εμφάνιση κολπίτιδας.

Επιπρόσθετα στα παραπάνω, ωφέλιμα προβιοτικά είναι και τα Β. Lactis, L. rhamnosus, S. thermophilus, L. Paracasei.

 

who is who

Ειρήνη Λιούρη
Ειδική Παθολόγος - Διαβητολόγος
Θηβών 185 & Θεοφράστου 26, Περιστέρι,
τηλ. 2105733084, 6973740859
e-mail: drliouri@yahoo.com