Υγεία

Show_ormones_for_web
Υγεία

Ορμόνες: Το «ρολόι» του οργανισμού

της Νεκταρίας Καρακώστα

Οι ορμόνες απαρτίζουν έναν «μαγικό» όσο και γοητευτικό κόσμο που υπάρχει, κυκλοφορεί και δρα μέσα μας, καθορίζοντας τα χαρακτηριστικά του φύλου μας και την ποιότητα της ζωής μας. Πρόκειται για τους χημικούς αγγελιοφόρους του σώματός μας, η διαταραχή των οποίων μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση, το βάρος, την κατάσταση της υγείας, την ίδια την ύπαρξή μας. Από τι εξαρτάται η ορμονική ισορροπία; Ποιες είναι οι πιο συχνές ορμονικές διαταραχές και με ποια συμπτώματα εκδηλώνονται αν συμβούν; Η ενδοκρινολόγος- διαβητολόγος, κ. Ρωξάνη Τόκου, μας δίνει όλες τις απαντήσεις.

Η σύλληψη, η καλή έκβαση μιας εγκυμοσύνης, η γέννηση, η ανάπτυξή μας, το ύψος μας, το σωματικό μας βάρος, η γονιμοποιητική μας ικανότητα, ο θηλασμός, οι μορφολογικές και ψυχολογικές διαφορές των δύο φύλων, η ποιότητα του δέρματος, των μαλλιών μας καθώς και το φαινόμενο της γήρανσης, όλα είναι θέμα ορμονών. «Οι ορμόνες είναι οι χημικοί αγγελιαφόροι του οργανισμού. Παράγονται κατά κύριο λόγο στους ενδοκρινείς αδένες και ταξιδεύοντας μέσω της κυκλοφορίας του αίματος, φτάνουν στα διάφορα όργανα. Εκεί διαδραματίζουν καταλυτικό ρόλο στη ρύθμιση πολλών και διαφορετικών λειτουργιών και διαδικασιών, όπως η ανάπτυξη, ο μεταβολισμός, η αναπαραγωγή και πολλές άλλες», τονίζει η ειδικός.
Ορμόνες όπως η θυροξίνη, που ρυθμίζει τον μεταβολισμό μας, η προλακτίνη (PLR) που είναι απαραίτητη κατά την περίοδο του θηλασμού, η κορτιζόλη, και οι ορμόνες του φύλου, είναι ενδεικτικές της σημασίας και του ρόλου των ορμονών στην καλή λειτουργία του οργανισμού. Σε ένα παιδί/έφηβο, η αυξητική ορμόνη, συνεπικουρούμενη αργότερα από τις ορμόνες του φύλου, θα ρυθμίσει την ανάπτυξη και την εξέλιξη σε ενήλικο, ενώ οι ορμόνες του φύλου (οιστρογόνα και προγεστερόνη στις γυναίκες, τεστοστερόνη στους άνδρες) θα είναι υπεύθυνες για την ανάπτυξη των χαρακτηριστικών που διακρίνουν κάθε φύλο, τον εμμηνορρυσιακό κύκλο στις γυναίκες και βέβαια, την αναπαραγωγή. Οι πιο σημαντικές βιολογικές στιγμές της ζωής μας είναι επομένως αποτέλεσμα ισορροπημένης παραγωγής και δράσης αυτών των ουσιών.
Όπως σημειώνει η κ. Τόκου, οι ορμόνες είναι «εξειδικευμένα χημικά μηνύματα», μιας και δρουν μόνο σε ορισμένα όργανα, τα οποία ονομάζονται όργανα – στόχοι. Παρ’ όλα αυτά, κάθε ορμόνη μπορεί να δρα παράλληλα σε πληθώρα οργάνων. Έτσι, συνήθως, περισσότερες από μια ορμόνες συνεργάζονται αρμονικά, ώστε να επιτευχθεί η λεπτή ισορροπία των λειτουργιών του οργανισμού.
«Για να σας δώσω ένα παράδειγμα, όσον αφορά στη ρύθμιση του μεταβολισμού μας, οι θυρεοειδικές ορμόνες θα συνεργαστούν με την ινσουλίνη και τη γλυκαγόνη, ορμόνες που ειδικεύονται στη διαχείριση της ενέργειας που προσλαμβάνουμε από τις τροφές. Θα συνεργαστούν επίσης με την κορτιζόλη και την αδρεναλίνη που εκκρίνονται σε περίπτωση ανάγκης, αλλά και τη λεπτίνη και η γκρελίνη που ενέχονται στο μηχανισμό που καθοδηγεί την πρόσληψη τροφής», εξηγεί η ειδικός.

Ορμονικές διαταραχές
Η ενδοκρινολόγος παρατηρεί πως ο σύγχρονος τρόπος ζωής, που χαρακτηρίζεται από αυξημένο στρες, κακές διατροφικές συνήθειες, αύξηση της καθιστικής ζωής και της παχυσαρκίας ευθύνεται, σε μεγάλο βαθμό, για την αύξηση της συχνότητας εμφάνισης ορμονικών διαταραχών.
Πιο ευάλωτες στην εμφάνιση ορμονικών διαταραχών είναι οι γυναίκες, τόσο γιατί ορισμένες παθήσεις, όπως οι θυρεοειδοπάθειες δείχνουν να προτιμούν το γυναικείο φύλο, όσο και γιατί, λόγω του έμμηνου κύκλου, οι γυναικείες ορμόνες παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις στη διάρκεια ενός μήνα και μπορούν να συμπαρασύρουν στη διακύμανση αυτή και άλλες ορμόνες. Γι’ αυτό και είναι πολύ πιο πιθανό να ακούσεις μια γυναίκα να λέει «οι ορμόνες μου τρελάθηκαν».
Στο φάσμα των ορμονικών διαταραχών εντάσσεται, όπως προαναφέραμε, και η εμμηνόπαυση, που παρόλο που δεν αποτελεί νόσημα, εγείρει προβλήματα ενδοκρινολογικής φύσεως.
«Οι συχνότερες ορμονικές διαταραχές που παρατηρούνται στις μέρες μας είναι ο σακχαρώδης διαβήτης, που οφείλεται σε μειωμένη παραγωγή ινσουλίνης ή σε αντίσταση του οργανισμού στη δράση της, ο υποθυρεοειδισμός, κυρίως λόγω θυρεοειδίτιδας, και οι διαταραχές των γυναικείων φυλετικών ορμονών, συνηθέστερα στο πλαίσιο του συνδρόμου των πολυκυστικών ωοθηκών», υπογραμμίζει η κ. Τόκου.
Μπορεί οι μεσογειακές χώρες να εμφανίζουν αυξημένη συχνότητα παθήσεων του θυρεοειδούς, λόγω έλλειψης ιωδίου στο πόσιμο νερό και, κατά συνέπεια, στη διατροφική αλυσίδα, στην πραγματικότητα όμως οι θυρεοειδοπαθείς δεν έχουν αυξηθεί. Σε αυτό έχει συμβάλλει σημαντικά και η ιωδίωση του αλατιού.
Ανιχνεύονται όμως περισσότερες παθήσεις του θυρεοειδούς, λόγω της βελτίωσης στις κλινικοεργαστηριακές εξετάσεις και στις απεικονιστικές μεθόδους. Δεν μιλάμε δηλαδή για πραγματική αύξηση, αλλά για καλύτερο εντοπισμό των υπαρχόντων κρουσμάτων.

Συμπτώματα
Πώς όμως θα καταλάβουμε ότι πάσχουμε από τέτοια διαταραχή; Οι ορμονικές διαταραχές «απεικονίζονται» με ιδιαίτερη «ένταση» στο πρόσωπο, στο σώμα (τριχοφυΐα, ακμή, αλλαγή στο σωματικό βάρος), αλλά και στον ψυχισμό του ατόμου.
«Ανάλογα με τη δράση της κάθε ορμόνης είναι τα σημεία και τα συμπτώματα που προκαλούνται όταν αυτή διαταραχθεί. Κοινό σύμπτωμα στα περισσότερα ενδοκρινικά νοσήματα αποτελεί η κακή διάθεση και η εύκολη κόπωση, αλλά και οι διαταραχές της εμμήνου ρύσης στις γυναίκες. Πιο ειδικά συμπτώματα μπορεί να αφορούν την καρδιακή λειτουργία (π.χ. ταχυκαρδία και αρρυθμίες στον υπερθυρεοειδισμό), την εντερική λειτουργία (π.χ. δυσκοιλιότητα στον υποθυρεοειδισμό), το δέρμα (π.χ. ακμή στο σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών)», εξηγεί η ειδικός.

Σύμπτωμα

Πιθανή ορμονική αιτία

Πολυουρία, πολυδιψία, απώλεια βάρους

Διαταραχή παραγωγής ινσουλίνης (διαβήτης)

Επίμονη ακμή

Υπερπαραγωγή ανδρογόνων

Έντονη τριχόπτωση

Αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης,  Υποθυρεοειδισμός,

Συναισθηματικές μεταπτώσεις

Αυξημένη κορτιζόλη

Πεσμένη διάθεση

Υπολειτουργία του θυρεοειδούς

Εξάψεις, αμηνόρροια

Μειωμένα οιστρογόνα

Άγχος, εκνευρισμός

Υπερθυρεοειδισμός

Ταχυκαρδίες & εφιδρώσεις

Υπερθυρεοειδισμός

Εφιδρώσεις και εξάψεις

Εμμηνόπαυση

Δυσφορία ή δυσθυμία

Υψηλά επίπεδα κορτιζόλης, μείωση οιστρογόνων

Έλλειψη ενέργειας, κόπωση

Υποθυρεοειδισμός

Αϋπνίες

Εμμηνόπαυση

 

Μπορούμε να τις προλάβουμε;
Όσοι έχουν ιστορικό κληρονομικότητας σε ορμονικές παθήσεις καλό είναι να υπόκεινται σε ενδοκρινολογικό έλεγχο για προληπτικούς λόγους, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού τους.
Η ισορροπημένη διατροφή, η αποφυγή πρόσληψης βάρους, η κατανάλωση ιωδιούχου αλατιού που προμηθεύει ιώδιο στο θυρεοειδή, ο καλός ύπνος χωρίς αναμμένα φώτα (ώστε να εκκρίνεται ικανοποιητική ποσότητα μελατονίνης), η συστηματική αλλά όχι υπερβολική άσκηση και η αποφυγή του στρες (που οδηγεί στην έκκριση κορτιζόλης) είναι πολύ σημαντικοί παράγοντες και συμβάλλουν στη διατήρηση της ισορροπίας των ορμονών, επισημαίνει η κ. Τόκου.
Ακόμη και κάποια συμπληρώματα διατροφής μπορούν να βοηθήσουν, όπως για παράδειγμα το σελήνιο, που από επιστημονικές μελέτες έχει αποδειχθεί ότι βοηθά σημαντικά σε περιπτώσεις θυρεοειδίτιδας. Πιο πρόσφατα, άλλες μελέτες έδειξαν ότι η ινοσιτόλη έχει πολύ καλά αποτελέσματα στο σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών.

 

Who is Who

Ρωξάνη Τόκου
Ενδοκρινολόγος - Διαβητολόγος
Βασιλέως Παύλου 6, Βούλα
κιν. 6937093318
roxanitokou@gmail.com