Υγεία

Show_1408
Υγεία

Δυσπεψία: Όταν το φαγητό ταλαιπωρεί το στομάχι

της Νεκταρίας Καρακώστα

Δεν είναι ασθένεια, αλλά μια σειρά συμπτωμάτων που μπορούν να κάνουν το φαγητό από απόλαυση... εφιάλτη. Η δυσπεψία είναι ένα πολύ κοινό πρόβλημα στον γενικό πληθυσμό και μια από της συνηθέστερες αιτίες επίσκεψης στον ιατρό, παθολόγο ή γαστρεντερολόγο.


Έχει τύχει σχεδόν σε όλους. Μετά από κάποιο γεύμα, να αισθανόμαστε σαν έχουμε φάει  -το λιγότερο- ....πέτρες-! Mε τον όρο «δυσπεψία» εννοούµε πρακτικά τη δυσκολία στην πέψη, η οποία εκφράζεται ως αίσθηµα ήπιου πόνου ή δυσφορίας στο πάνω µέρος της κοιλιάς, συχνό ρέψιμο, ναυτία, ξινίλες και πρώιµο κορεσµό.
Άλλα συμπτώματα της δυσπεψίας είναι το φούσκωμα στην κοιλιά (τυμπανισμός), λόγω παραγωγής μεγάλης ποσότητος αερίων, ο «γουργουρισμός», λόγω της μετακίνησης αυτών αερίων, ακόμη και η διάρροια ή ο εμετός. Σε σπάνιες περιπτώσεις, εμφανίζονται πονοκέφαλοι και σωματική κατάπτωση. Τι φταίει όμως για όλα αυτά; Τις περισσότερες φορές η δυσπεψία είναι αποτέλεσμα της υπερφαγίας, της κατανάλωσης φαγητού με μεγάλη ταχύτητα, της κατανάλωσης τροφών πλούσιων σε λιπαρά ή της πρόσληψης τροφής κατά τη διάρκεια στρεσογόνων καταστάσεων. Το κάπνισμα, το αλκοόλ, η κούραση, κάποια φάρμακα καθώς και το στρες μπορούν επίσης να την προκαλέσουν ή να την επιδεινώσουν.

Συνήθειες που συμβάλλουν στην εμφάνιση δυσπεψίας

  • Η γρήγορη λήψη τροφής, δηλαδή το φαγητό «στο πόδι» και η κακή στάση του σώµατος κατά τη διάρκεια του γεύµατος.
  • Η κακή μάσηση της τροφής.
  • Η υπερβολική κατανάλωση έτοιμου φαγητού (π.χ. fast-food).
  • Η κατανάλωση πολλών τηγανητών τροφών και γλυκών, μεγάλης ποσότητας κρέατος πλούσιου σε λίπος ή πολλών τροφίμων με μεγάλη περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες.
  • Το ανακάτεμα πολλών διαφορετικών τροφών μεταξύ τους.
  • Τα βαριά, πικάντικα φαγητά.
  • Η πρόσληψη μεγάλης ποσότητας υγρών μαζί με το φαγητό.
  • Η υπερβολική κατανάλωση καφέ, τσαγιού, αλκοόλ.
  • Το υπερβολικό κάπνισμα.
  • Η κατάκλιση, πριν περάσουν τουλάχιστον 2 ώρες από το γεύµα.
  • Το στρες, η νευρικότητα, η κατάθλιψη.

Αντιμετώπιση
Πώς πρέπει όμως να αντιδράσει κανείς απέναντι σε αυτά τα συμπτώματα; Πρώτα από όλα, θα πρέπει να σκεφθεί αν έχει αλλάξει κάτι στις διατροφικές του συνήθειες, τον τελευταίο καιρό, ώστε να αντιμετωπίσει τα τυχόν αίτιά της.
Η συνήθης παροδική δυσπεψία µπορεί να αντιµετωπιστεί µε επαναφορά στις διατροφικές συνήθειες που ίσχυαν πριν την έναρξη των συμπτωμάτων ή µε διακοπή της φαρµακευτικής ουσίας, αν τελικά αποδειχθεί ότι αυτή είναι η ένοχη.
Είναι απαραίτητη ωστόσο, η επίσκεψη σε έναν γαστρεντερολόγο, ώστε να βρεθεί η ακριβής αιτία του προβλήματος, ειδικά αν τα συμπτώματα επιμένουν ή όταν φανεί ότι τα συμπτώματα δεν σχετίζονται άµεσα µε κάποιες τροφές ή φάρµακα ή όταν συνοδεύεται από άλλα συµπτώµατα όπως οπισθοστερνικός καύσος, επίμονοι έμετοι, ανορεξία, απώλεια βάρους, αναιμία, έντονο άλγος, πόνος που αντανακλά σε άλλες περιοχές του σώματος και ξαφνική εµφάνιση των συμπτωμάτων σε µεγάλη ηλικία.  Ο ιατρός, με τη λήψη λεπτομερούς ιστορικού και την αντικειμενική κατά συστήματα εξέταση του ασθενούς, μπορεί να ξεχωρίσει, ως ένα βαθμό, ποιοι ασθενείς χρειάζονται παραπάνω έλεγχο.
Η δυσπεψία θα πρέπει να θεραπεύεται και να αντιμετωπίζεται με μεγάλη προσοχή, γιατί πολλές φορές είναι προάγγελος άλλων σοβαρότερων ασθενειών, όπως η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ), μια γαστρίτιδα ή ένα έλκος, τα νεοπλάσματα του στομάχου κ.λπ. Στην μεγάλη τους πλειονότητα, οι ασθενείς με δυσπεψία πάσχουν συνήθως από ΓΟΠ.
Παθήσεις του ήπατος, των χοληφόρων και του παγκρέατος, όπως χολολιθίαση, χρόνια παγκρεατίτιδα και τα νεοπλάσματα του παγκρέατος, μπορούν επίσης να προκαλέσουν δυσπεπτικά ενοχλήματα.
Αν δεν βρεθεί τίποτε το παθολογικό με τις εξετάσεις που θα παραγγείλει ο γιατρός, τότε μπορούμε να μιλήσουμε για μια αθώα λειτουργική διαταραχή του ανώτερου πεπτικού (λειτουργική δυσπεψία). Πού μπορεί να οφείλεται αυτή; Ίσως σε κάποια ευαισθησία που έχουμε στο στομάχι, όπου και τείνουμε να εκφράζουμε το άγχος μας.

Οι ενοχλητικές καούρες
Πολύ συχνά, η αίσθηση ότι παραφάγαμε, συνοδεύεται από έντονο κάψιμο στο στήθος, που ανεβαίνει ως το λαιμό. Ποιος δεν έχει νιώσει κάτι τέτοιο, μετά από την κατανάλωση κάποιων φαγητών (π.χ. ένα κομμάτι πίτσα, αλκοόλ…) ή μετά από ένα μεγάλο γεύμα; Το κάψιμο αυτό οφείλεται στην παλινδρόμηση του οξέος, που φυσιολογικά παράγεται στο στομάχι, προς τον οισοφάγο:
Ανάμεσα στον οισοφάγο και στο στομάχι υπάρχει μια βαλβίδα (γαστροοισοφαγική βαλβίδα), που ανοίγει όταν τρώμε, ώστε το φαγητό να κατέβει στο στομάχι. Κλείνει έπειτα, έτσι ώστε το οξύ που παράγει το στομάχι να μην γυρίσει πίσω στον οισοφάγο. Όταν η βαλβίδα δεν δουλεύει καλά, το οξύ, αλλά και άλλες ουσίες όπως η χολή, ανεβαίνουν και ερεθίζουν τον οισοφάγο, προκαλώντας κάψιμο και πόνο.
Όλοι μας μπορεί κατά καιρούς να παρουσιάσουμε καούρες. Συχνότερα όμως, οι καούρες εμφανίζονται στους υπέρβαρους, σε αυτούς που τρώνε μεγάλα ή λιπαρά γεύματα, καπνίζουν και φοράνε στενά ρούχα και ζώνες- οι παράγοντες αυτοί χαλαρώνουν τη βαλβίδα ή αυξάνουν την ποσότητα του οξέος που παράγεται στο στομάχι.
Οι καούρες συνήθως δεν αποτελούν σημαντικό πρόβλημα για την υγεία μας. Αν, ωστόσο, εμφανίζονται πιο συχνά από 2-3 φορές την εβδομάδα, μπορεί να πάσχουμε από μια κατάσταση που ονομάζεται γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) και είναι απαραίτητο να δούμε τον γαστρεντερολόγο μας. Αν η ΓΟΠ μείνει χωρίς θεραπεία μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη ελκών στον οισοφάγο (οισοφαγίτιδα) ή και προκαρκινικών αλλοιώσεων (οισοφάγος Barrett’s).

Τι μπορούμε να κάνουμε

  • Να αφήνουμε τουλάχιστον 2 ώρες ανάμεσα στο τελευταίο γεύμα μας και την κατάκλιση, ώστε να μην ξαπλώνουμε με γεμάτο στομάχι.
  • Να αποφεύγουμε τα φαγητά που μας ενοχλούν (δώστε προσοχή στα εξής:  ντομάτα, κρεμμύδι, σοκολάτα, μέντα, λιπαρά και πικάντικα φαγητά, εσπεριδοειδή, καφές, αλκοόλ, τσάι και ανθρακούχα).
  • Να μην τρώμε εν κινήσει ή διαβάζοντας ή βλέποντας τηλεόραση.
  • Να μην τρώμε πολύ γρήγορα ή πολύ αργά.
  • Να τρώμε σε ήσυχο περιβάλλον, με ήρεμη διάθεση.
  • Να κοιμόμαστε όσες ώρες χρειάζεται ο οργανισμός μας.
  • Να διακόψουμε το κάπνισμα.
  • Να βοηθάμε τη λειτουργία της πέψης μας, με φυτικά σκευάσματα ειδικά για την δυσπεψία. ||