Ψυχολογία

Show_352
Ψυχολογία

Kρίση και στον …ύπνο;

Της Νάντιας Γιαννούλη

Στις ήδη υπάρχουσες αυξημένες υποχρεώσεις και τους φρενήρεις ρυθμούς ζωής, ήρθε να προστεθεί και η οικονομική κρίση. Εισφορά αλληλεγγύης, «κούρεμα» μισθών και συντάξεων, ανεργία, ζοφερό παρόν και αβέβαιο μέλλον. Συχνά, η σκέψη όλων των παραπάνω  μας ταλανίζει  τόσο, που καταλήγουμε να μην… κλείνουμε μάτι. Κι όμως! Υπάρχουν τρόποι να ξανακερδίσουμε τον ύπνο μας και επιβάλλεται να τους βρούμε…

Oι προσωπικές σχέσεις, η οικονομική δυσπραγία, το μέλλον των παιδιών, ο φόβος της ανεργίας και οτιδήποτε προκαλεί άγχος, μπορεί να μας οδηγήσει σε αϋπνία. Πρόκειται για τη συχνότερη διαταραχή ύπνου η οποία, το τελευταίο διάστημα, λόγω της οικονομικής κρίσης, πλήττει όλο και περισσότερους ανθρώπους.  Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, δύο εκατομμύρια Έλληνες πάσχουν από παροδική ή και χρόνια αϋπνία, ενώ τον τελευταίο χρόνο ο αριθμός των ατόμων που εμφανίζουν διαταραχές ύπνου έχει αυξηθεί κατά 30%. Η αϋπνία εξακολουθεί μεν να πλήττει κυρίως τις γυναίκες και τους ηλικιωμένους, αλλά σήμερα, λόγω της κρίσης, εμφανίζεται συχνά και στους άνδρες, οι οποίοι εξακολουθούν να θεωρούνται υπεύθυνοι για τη διαχείριση των οικονομικών του νοικοκυριού.


Ο «πόλεμος με το μαξιλάρι» και η μάταιη επίκληση στον Μορφέα, αποτελούν συνηθισμένη κατάσταση, η οποία μάλιστα συναντάται στο 27% των ατόμων που επισκέπτονται τον παθολόγο. Από αυτούς, το 15% δυσκολεύεται να διατηρήσει τον ύπνο του, το 10% αναφέρει πρώιμη αφύπνιση, το 16% παραπονιέται πως αργεί να το πάρει ο ύπνος (αϋπνία τύπου επελεύσεως), ενώ το 15% δηλώνει  πως ο ύπνος δεν ήταν ικανοποιητικός γιατί δεν επέφερε την ξεκούραση και την ανανέωση δυνάμεων που όφειλε.


Πολλές φορές, η αϋπνία εμφανίζεται χωρίς κάποια οργανική αιτία (πρωτοπαθής αϋπνία). Σε άλλες περιπτώσεις αποτελεί συνέπεια κάποιας προϋπάρχουσας σωματικής (αρθρίτιδα, καρδιακή ανεπάρκεια, άσθμα, υπερθυρεοειδισμός κ.ά.) ή ψυχικής πάθησης (π.χ. κατάθλιψη). Ανάλογα δε με τη διάρκεια εμφάνισής της, χωρίζεται σε παροδική, επαναλαμβανόμενη ή χρόνια.


Τελευταία, η εμφάνιση αϋπνίας που «πυροδοτείται» λόγω άγχους, είναι ιδιαίτερα συχνή. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η εξήγηση φαντάζει-και είναι- λογική. Ενώ είμαστε κουρασμένοι, ξαπλώνουμε στο κρεβάτι και ξαφνικά από το μυαλό μας περνούν ένα σωρό σκέψεις, που τελικά μας αφήνουν ξάγρυπνους. Η χαλαρή ατμόσφαιρα και η ησυχία που επικρατούν το βράδυ μας ωθούν να επαναφέρουμε όλες τις σκέψεις που δεν είχαμε χρόνο να επεξεργαστούμε κατά τη διάρκεια της ημέρας.


Όταν λοιπόν τα προβλήματα, που επίμονα αναζητούν λύσεις, «εισβάλλουν» στην κρεβατοκάμαρα, ο εγκέφαλος δεν βρίσκει την ευκαιρία να ξεκουραστεί. Αντίθετα, τίθεται σε αυξημένη εγρήγορση και εμείς αντί να χαλαρώνουμε, μένουμε άυπνοι ή κοιμόμαστε τόσο ελαφρά που ακόμη και ο παραμικρός θόρυβος βάζει τέλος στον ύπνο μας.  

Φαύλος κύκλος
Μετρώντας αενάως κοπάδια προβάτων, «αναμασώντας» προβλήματα και ανησυχώντας μήπως τελικά δεν κοιμηθούμε καθόλου, μόνο αρνητικές συνέπειες μπορούμε να έχουμε στην καθημερινότητα, αλλά και στην υγεία μας.


Κατά τη διάρκεια της ημέρας, ο άυπνος  μπορεί να παρουσιάσει υπνηλία, κόπωση, εκνευρισμό, μειωμένη παραγωγικότητα, πονοκέφαλο, δυσκολία στη μνήμη, μειωμένη αντοχή στο στρες και κακή διάθεση. Οι καταστάσεις αυτές είναι δυνατόν να αποβούν επικίνδυνες αν κανείς απασχολείται σε χειρισμό μηχανημάτων ή οδηγεί, κάτι που κάνουν οι περισσότεροι. Η αϋπνία σχετίζεται επίσης και με αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Η χρόνια μορφή της έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο για υπέρταση, έμφραγμα, διαβήτη και κατάθλιψη.


Σε ότι αφορά τα πρακτικά προβλήματα της ζωής, είναι γεγονός πως  η αϋπνία και η κούραση κάθε άλλο παρά σύμμαχοι είναι για την επίλυσή τους. Αντίθετα, έπειτα από έναν καλό ύπνο, έχοντας καθαρό μυαλό και ξεκούραστο σώμα, η πιθανότητα εξεύρεσης κάποιας λύσης είναι μεγαλύτερη.


Αν εμφανιστεί αϋπνία, είναι σημαντικό  να διατηρήσουμε  την ψυχραιμία μας και να μην οδηγηθούμε  εσπευσμένα στην «εύκολη» λύση που υπόσχονται τα φαρμακευτικά υπναγωγά, καθώς πολλά από αυτά θα βοηθήσουν μεν στην έλευση του ύπνου, αλλά δεν θα βελτιώσουν την ποιότητά του. Μάλιστα, σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσουν εξάρτηση και εθισμό.  Με μεθοδικότητα και απλές κινήσεις μπορείτε να ξανακερδίσετε τον ύπνο σας.

Τα ηρεμιστικά της φύσης
Βαλεριάνα
: Από τα πλέον δραστικά βότανα, η βαλεριάνα έχει ηρεμιστικές, χαλαρωτικές και αντισπασμωδικές ιδιότητες. Κυκλοφορούν αρκετά σκευάσματα με τη βαλεριάνα ως κύριο συστατικό.


Λυκίσκος, λεβάντα, πασιφλόρα: Τρία βότανα τα οποία φαίνεται πως επιδρούν χαλαρωτικά στον οργανισμό.


Πράσινο τσάι: Δημιουργεί αίσθηση σωματικής και ψυχικής χαλάρωσης, λόγω της περιεκτικότητάς του σε θεανίνη. Πρόκειται για αμινοξύ που ενισχύει την παραγωγή των εγκεφαλικών κυμάτων άλφα, συμβάλλοντας στη χαλάρωση και συναισθηματική σταθερότητα του οργανισμού. Για ήπιες  περιπτώσεις αϋπνίας, μπορείτε να προτιμήσετε φυτοκάψουλες που περιέχουν θεανίνη. Δεν προκαλούν υπνηλία και είναι ιδανικές αν το τελευταίο διάστημα έχετε έντονο στρες που σας έκανε να «χάσετε» τον ύπνο σας.


Κεράσια/Μελατονίνη: Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, τα κεράσια σε όλες τις μορφές τους (χυμός, φρέσκα, αποξηραμένα κ.λπ.) μπορούν να σας βοηθήσουν να ξανακερδίσετε τον ύπνο σας. Η «δύναμή» τους οφείλεται στην υψηλή περιεκτικότητα τους σε μελατονίνη. Γνωστή ως «ορμόνη του ύπνου», η μελατονίνη είναι υπεύθυνη για τη ρύθμιση του βιολογικού μας ρολογιού. Κι επειδή το να βρείτε κεράσια τον χειμώνα είναι μάλλον δύσκολο, μπορείτε εναλλακτικά να προμηθευτείτε κάψουλες μελατονίνης.