Διατροφή

Show_338
Διατροφή

Το πάχος ως προσωπική απόφαση

του Γρηγόρη Λάσκαρη

Πόσες φορές σάς έχει συμβεί μετά από σκληρή δίαιτα, να ορμάτε στο ψυγείο και μέσα σε 20 λεπτά να τρώτε με μανία ό,τι στερηθήκατε επί ένα μήνα; Το φαινόμενο αυτό αποκαλείται αντιδραστική υπερφαγία και παρατηρείται συχνά σε όσους και όσες κάνουν δίαιτα. Οι συνέπειές του είναι καταστροφικές, όχι τόσο από θερμιδικής όσο από ψυχολογικής άποψης, επειδή η υπερφαγία σηματοδοτεί κατά ατιμωτικό -και πολλές φορές τελεσίδικο- τρόπο, την ήττα στον αγώνα κατά του πάχους.

Πριν λίγους μήνες, επιστήμονες από το Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Michigan, ερευνώντας ένα δείγμα 1.678 ομοζυγωτικών διδύμων, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η τάση για υπερφαγία κατά τη διάρκεια της δίαιτας οφείλεται κατά μεγάλο ποσοστό στα γονίδιά μας. Η ανακοίνωση των ερευνητών έλαβε αρκετή δημοσιότητα και το μήνυμα που εκπέμφθηκε από τους περισσότερους σχολιαστές ήταν απαισιόδοξο και μοιρολατρικό: οι διαιτητικές απόπειρες είναι καταδικασμένες να αποτύχουν από τα ίδια μας τα γονίδια. Το μήνυμα αυτό είναι λανθασμένο και δεν ανταποκρίνεται στα πραγματικά ευρήματα της έρευνας. Αυτό που ανακαλύφθηκε είναι ότι η τάση για υπερφαγία επηρεάζεται εξίσου από τα γονίδιά μας όσο και από περιβαλλοντικούς παράγοντες. Το ερώτημα είναι ποιοι είναι αυτοί οι περιβαλλοντικοί παράγοντες και πώς μπορούμε να τους επηρεάσουμε.

Οι επιστήμονες με τον όρο «περιβαλλοντικός παράγοντας» αναφέρονται σε οτιδήποτε δεν καθορίζεται από τα γονίδιά μας. Από την προσεκτική ανάγνωση της ανακοίνωσης προκύπτει ότι οι επιστήμονες διαχώρισαν τους περιβαλλοντικούς παράγοντες σε  γενικούς  και προσωπικούς.  Αυτοί που είχαν σημασία για το αν κάποιος θα εκδηλώσει υπερφαγική κρίση - και άρα θα δυναμιτίσει τη δίαιτά του και την αυτοεκτίμησή του- δεν ανήκαν στις γενικές εξωτερικές συνθήκες που επηρεάζουν τη ζωή (π.χ. οικογενειακή κατάσταση, βιοτικό επίπεδο, πολιτισμικό υπόβαθρο), αλλά ανήκαν στη σφαίρα της προσωπικότητας, είχαν δηλαδή να κάνουν με τον τρόπο με τον οποίο κάποιος προσλαμβάνει και αλληλεπιδρά με την πραγματικότητα.

Το εύρημα αυτό θα μπορούσε να είναι απελευθερωτικό, επειδή πολλές απόπειρες να χάσουμε βάρος προσκρούουν σε ένα τοίχος μοιρολατρίας: είναι μάταιο να κάνουμε δίαιτα αφού, αναπότρεπτα, θα ξαναπάρουμε το βάρος. Βλέποντας τα πράγματα αισιόδοξα, μπορούμε να ισχυριστούμε ότι αυτό που πραγματικά ανακάλυψαν οι επιστήμονες είναι ότι, τουλάχιστον όσον αφορά στην αντίσταση στις σειρήνες της διαιτητικής παρέκκλισης, στο μαύρο των γονιδίων, μπορούμε να αντιτάξουμε το λευκό της θέλησής μας. Αυτό που πραγματικά συμβαίνει, είναι ότι η εσφαλμένη πεποίθησή μας ότι τελικά θα αποτύχουμε, κάνει να φαίνεται περίπου ως αναπόφευκτη η αποτυχία. Πρόκειται για ένα είδος αυτοεκπληρούμενης προφητείας. Πιο απλά, σκάβουμε το λάκκο μας, πέφτουμε μέσα και μετά ισχυριζόμαστε ότι για όλα φταίει …ο λάκκος. Η επιστήμη λέει ότι αυτό δεν είναι καθόλου αναπόφευκτο. Τέλος, λοιπόν, οι …δικαιολογίες.