Υγεία

Show_264
Υγεία

Παντζάρι: το υπερτρόφιμο

του Γρηγόρη Λάσκαρη Διδάκτορος Φαρμακευτικής

«Να πίνεις υδρομέλι, να λούζεσαι στον ποταμό Ευφράτη και να τρως παντζάρια». Αυτά είναι τα τρία μυστικά της υγείας και της μακροημέρευσης, σύμφωνα με το Ταλμούδ, το ιερό βιβλίο των Εβραίων. Για τα δύο πρώτα, η επιστήμη δεν αποφάνθηκε ακόμα, για το τρίτο όμως η απόφαση είναι απόλυτα θετική. Τα ευρήματα των τριών τελευταίων χρόνων είναι εντυπωσιακά και δικαιολογούν πλήρως την απόδοση του τίτλου «υπερτρόφιμο» στο ταπεινό παντζάρι.

Tο μέρος του φυτού που χρησιμοποιείται για θεραπευτικούς σκοπούς είναι η ρίζα. Τα κύρια δραστικά συστατικά της είναι χρωστική μπετανίνη, στην οποία οφείλεται η βαθιά κόκκινη χρώση των παντζαριών και αποτελεί μία από τις πιο γνωστές φυτικές χρωστικές (Ε162), χρησιμοποιούμενη στη βιομηχανία για να προσδώσει χρώμα σε διάφορα τρόφιμα. Περιέχει επίσης ένα παράγωγο της χολίνης με σημαντικές φαρμακολογικές ιδιότητες και φλαβονοειδή. Σε μία ουσία που λέγεται γεοσμίνη, η οποία είναι συστατικό του χώματος, οφείλεται η γήινη οσμή που αναδύεται στην ατμόσφαιρα μετά από μία βροχή. Σημαντική είναι η περιεκτικότητα του παντζαριού σε φυλλικό οξύ, που το καθιστά σημαντική τροφή για έγκυες γυναίκες. Από ιχνοστοιχεία, η ρίζα του παντζαριού περιέχει βόριο και κάλιο. Τέλος, σημαντική είναι η περιεκτικότητά του σε νιτρικά ιόντα. Εκεί που μέχρι πριν λίγα χρόνια τα νιτρικά θεωρούνταν δυνητικώς τοξικές ουσίες, σήμερα βρίσκονται στο επίκεντρο του ερευνητικού ενδιαφέροντος και είναι υπεύθυνα για τις περισσότερες ευεργετικές δράσεις του παντζαριού!


Τα ευρήματα της τελευταίας τριετίας είναι τόσο σημαντικά, που θα μπορούσαν να αναδείξουν το παντζάρι σε σημαντικό πόρο ανάπτυξης της ελληνικής αγροτικής - διατροφικής βιομηχανίας, αφού η χώρα μας παράγει παντζάρια. Υπεύθυνα για τις θεραπευτικές ιδιότητες του παντζαριού είναι τα νιτρικά ιόντα που περιέχει. Τα ιόντα αυτά απορροφώνται πλήρως και μετατρέπονται στο σώμα μας, σε οξείδιο του αζώτου (ΝΟ). Το οξείδιο του αζώτου δρα στα αγγεία, προκαλώντας τη διαστολή τους, ιδιότητα στην οποία οφείλονται τόσο η αντιυπερτασική δράση, όσο και η ενίσχυση των σωματικών αποδόσεων που προκαλούν τα παντζάρια.

Αντιυπερτασική δράση
Η υπέρταση αποτελεί τον σημαντικότερο προδιαθεσικό παράγοντα καρδιακών νοσημάτων και εγκεφαλικών. Σήμερα, οι προσπάθειες της επιστήμης, στρέφονται στις ήπιες παρεμβάσεις καταπολέμησης της πρώιμης υπέρτασης (προϋπέρταση), η οποία αποτελεί τον προθάλαμο των περισσότερων καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Το 2008, Άγγλοι επιστήμονες απέδειξαν ότι η χορήγηση χυμού ρίζας παντζαριών σε ενήλικες ελαττώνει κατά 10,4 mm Hg τη συστολική αρτηριακή πίεση και κατά 8 mm Hg τη διαστολική. Η δράση άρχισε 3 ώρες μετά την κατανάλωση και διήρκησε για 24 ώρες. Τα αποτελέσματα αυτά είναι πραγματικά πρωτόγνωρα για διατροφική παρέμβαση, αφού δύσκολα επιτυγχάνονται με φάρμακα. Τα ευρήματα αυτά, επιβεβαιώθηκαν και από άλλους επιστήμονες. Σημειώνεται μάλιστα, ότι τα πειράματα αφορούσαν υγιείς, μη υπερτασικούς ανθρώπους. Στους υπερτασικούς, ευλόγως αναμένεται ο χυμός ρίζας παντζαριού να είναι εξίσου αποτελεσματικός. Ήδη γίνονται κλινικές μελέτες και τα αποτελέσματα αναμένονται με μεγάλο ενδιαφέρον.

Βελτίωση της σωματικής απόδοσης
Πολλές επιστημονικές μελέτες έχουν τεκμηριώσει την αποτελεσματικότητα του χυμού της ωμής ρίζας, στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του οργανισμού. Όλα τα ευρήματα δείχνουν προς την κατεύθυνση της αποτελεσματικότερης χρήσης του οξυγόνου, η οποία μεταφράζεται σε απτά σωματικά οφέλη. Ας τα δούμε συνοπτικά.


Ο χυμός της ρίζας βελτίωσε την απόδοση στο τρέξιμο, σε υγιείς ενήλικες. Κατά τη διάρκεια κούρσας υψηλής έντασης, όσοι λάμβαναν χυμό ρίζας χρειάστηκαν 15% περισσότερο χρόνο μέχρι να φτάσουν στο σημείο κόπωσης, σε σχέση με όσους λάμβαναν εικονικό χυμό. Σύμφωνα με τους υπεύθυνους της μελέτης, σε όρους αθλητών στίβου, το όφελος αυτό μεταφράζεται σε 1-2% βελτίωση του χρόνου σε κούρσες ταχύτητας! Και φυσικά, ο χυμός παντζαριού δεν είναι ντόπινγκ!


Αντίστοιχα ευρήματα παρατηρήθηκαν και στο απλό περπάτημα, όπου καταγράφηκε μείωση της απαιτούμενης προσπάθειας κατά 12%, αναδεικνύοντας το χυμό σε πολύτιμο τονωτικό για τις καθημερινές μας δραστηριότητες. Σε άτομα με διαλείπουσα χωλότητα, η οποία οφείλεται σε κακή κυκλοφορία στα κάτω άκρα, πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι ο χυμός παντζαριού αυξάνει κατά 18% την απόσταση που μπορούν να διανύσουν περπατώντας τέτοιοι ασθενείς, πριν φτάσουν στο σημείο κόπωσης.


Γενικά, τα προϊόντα της ρίζας του παντζαριού θεωρούνται ασφαλή. Παρ’ όλα αυτά χρειάζεται προσοχή. Σε μερικά άτομα, η μπετανίνη μπορεί να προκαλέσει ερυθρή χρώση των ούρων ή των κοπράνων. Το συγκεκριμένο φαινόμενο δεν προκαλεί ανησυχία, αλλά μπορεί να επικαλύψει συμπτώματα αιματουρίας που οφείλονται σε άλλες υποκείμενες νόσους.