Παιδί

Show_psyxologia_forweb
Παιδί

Το παιδί μου λέει ψέματα

«Παιδί μου μην λες ψέματα, θα μεγαλώσει η μύτη σου». Τι πρέπει να κάνει ο γονιός, όταν η συμβουλή που παραπέμπει στο ξύλινο δημιούργημα του γερο-Τζεπέτο ακούγεται ολοένα και πιο συχνά; Προτού αποφασίσετε να μαλώσετε το παιδί για τα ψέματά του, καλό είναι πρώτα να αναλύσετε το γιατί τα λέει. Τα ψέματα μπορεί να μην είναι επιθυμητά, μπορούν όμως να δώσουν στο γονιό πολλές πληροφορίες για τον ψυχικό κόσμο του παιδιού.

Τη ζημιά την έκανε η γάτα, ο δάσκαλος δεν έβαλε εργασία για το σπίτι και το γλυκό το έφαγε ο δράκος; Ο σκοπός του ψέματος του παιδιού και στις τρεις περιπτώσεις είναι κοινός: να αποφύγει τις συνέπειες της πράξης του και συνεπώς την τιμωρία. Την επόμενη φορά που θα έρθετε αντιμέτωποι με το ψέμα του παιδιού, ιδίως αν υποψιάζεστε ότι σαν στόχο έχει την αποφυγή της τιμωρίας, ίσως θα πρέπει να αναζητήσετε τις αιτίες που σας λέει ψέματα.
Ωστόσο, το παιδί δεν λέει ψέματα μόνο για να «τη γλιτώσει». Ένα παιδί, μπορεί να πει υπερβολικές ιστορίες για το ποσό καλά τα πηγαίνει στο σχολείο ή ποσό το αγαπούν τα άλλα παιδιά και πόσο πολύ θέλουν να παίζουν μαζί του. Αυτό το είδος καυχήματος ίσως αποτελεί δείγμα έλλειψης αυτοπεποίθησης.
Επίσης, μέχρι την ηλικία των 6 ετών, το παιδί αδυνατεί να κάνει τον απόλυτο διαχωρισμό μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας, γιατί η περιοχή του εγκεφάλου (προμετωπιαίος λοβός) που μας επιτρέπει να ξεχωρίζουμε το πραγματικό από το φανταστικό δεν έχει ωριμάσει ακόμη. Γι’ αυτό, τα μικρά παιδιά πιστεύουν συχνά ότι έχουν ζήσει πραγματικά κάτι που είδαν στον ύπνο τους ή φαντάστηκαν ή τα εντυπωσίασε και μας το μεταφέρουν σαν μια δική τους εμπειρία.
Τα παιδιά ηλικίας 3 έως 6 ετών έχουν ανάγκη να δημιουργήσουν σενάρια και αναφέρουν ιστορίες και γεγονότα φανταστικά, πολλές φορές εμφανώς υπερβολικά, που δεν έχουν γίνει. Θέλουν να πειραματιστούν, προσπαθούν να εντυπωσιάσουν τους γονείς και το περιβάλλον τους, να κινήσουν το ενδιαφέρον, γιατί έχουν δει ότι συχνά γελούν με κάτι έξυπνο που θα πουν ή θα κάνουν.

Στο δημοτικό
Τα παιδιά από 6 χρονών αρχίζουν να φλερτάρουν με το «χρήσιμο ψέμα». Καθώς γνωρίζουν ότι οι πράξεις τους έχουν συνέπειες, εφευρίσκουν τρόπους για να αποφύγουν την τιμωρία. Ξέρουν, για παράδειγμα, ότι αν χάσουν την τσάντα ή το βιβλίο τους, αν δεν κάνουν τα μαθήματά τους ή αν δουν πολλές ώρες τηλεόραση, οι γονείς τους θα δυσανασχετήσουν και θα υπάρξουν επιπτώσεις.
Πώς θα αντιμετωπίσετε το ψέμα σε αυτή την ηλικία; Πείτε στο παιδί, ότι όπως δεν θέλουμε να μας λένε ψέματα οι άλλοι, έτσι δεν θα πρέπει να λέμε και εμείς και τονίστε του την αξία της ειλικρίνειας. Φροντίστε όμως ταυτόχρονα να του δείξετε ότι αποδέχεστε την αλήθεια χωρίς να ταράζεστε. Έτσι, δεν θα διστάσει να σας μιλήσει ειλικρινά την επόμενη φορά. Αναλογιστείτε και αντιμετωπίστε τους πραγματικούς λόγους που οδηγούν το παιδί σας στο ψέμα και βοηθήστε το να μάθει να επιλύει τα προβλήματα που προκύπτουν χωρίς ψέματα.

Στην εφηβεία
Στην εφηβεία, τα ψέματα λέγονται εντελώς συνειδητά πια και συνήθως με ξεκάθαρο σκοπό. Καθώς μεγαλώνει η ανάγκη των παιδιών για αυτονομία και ιδιωτικότητα, τα ψέματα μπορεί να είναι ένας τρόπος να ξεφύγουν από την αυστηρή επιτήρηση και τον έλεγχο των γονιών.
Το πόσο κοντά βρίσκεστε με το παιδί σας, το πόσο ανοιχτά μιλάτε, το πόσο υπολογίζετε τη γνώμη, τις αποφάσεις και τις επιλογές του, παίζει σημαντικό ρόλο στο αν και πόσο συχνά θα καταφύγει στο ψέμα.
Αν, όμως, το παιδί αντιδρά έντονα και ο διάλογος μαζί του είναι αδύνατος ή καταφεύγει συχνά στο ψέμα, τότε θα ήταν συνετό να συμβουλευτείτε κάποιον ειδικό.

Μυθομανία
Στη μυθομανία, το ψέμα παρουσιάζεται με οργανωμένη μορφή, έχει γίνει δηλαδή σταθερό μοντέλο λειτουργίας της προσωπικότητας του παιδιού. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στις αρχές του 20ού αιώνα από τον ψυχίατρο Ernest Dupré, ο οποίος έκανε χρήση των δύο συνθετικών «μύθος», που στα ελληνικά σημαίνει θρύλος και «μανία», που στα λατινικά σημαίνει «τρέλα», και ορίζεται ως «η παθολογική τάση -λιγότερο ή περισσότερο εκούσια και συνειδητή- για ψέμα και επινόηση φανταστικών ιστοριών».
Σε αυτές τις περιπτώσεις ο έφηβος «εφευρίσκει φανταστικές καταστάσεις». Με τη μυθοπλασία θεωρεί ότι επιβεβαιώνεται στα μάτια του, κυρίως όμως στα μάτια των άλλων. Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις στην συμπεριφορά του παιδιού που μπορούν να σας υποψιάσουν για τάσεις μυθομανίας.
Συνήθως, προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή με αυτά που λέει και αντιδρά όταν πιάνεται να λέει ψέματα.
Τα παιδιά, δεν χρησιμοποιούν τις φανταστικές ιστορίες ως επιβεβαίωση, αλλά ως άμυνα απέναντι σε ένα βαθιά ριζωμένο αίσθημα χαμηλής αυτοεκτίμησης. Απραγματοποίητες επιθυμίες, κρυμμένοι φόβοι, ματαιωμένες ανάγκες, συχνά αντανακλώνται στη θεματολογία των φανταστικών ιστοριών που πλάθει ο παιδικός/εφηβικός ψυχισμός. Μια χρήσιμη συμβουλή είναι να παρατηρήσετε πότε και κάτω από ποιες συνθήκες το παιδί λέει ψέματα, για να μπορέσετε να άρετε τις συνθήκες που το κάνουν να νιώθει ευάλωτο.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η βοήθεια ενός ειδικού είναι αναγκαία.

Η αξία της ειλικρίνειας
Η ειλικρίνεια έχει χαρακτηριστεί ως αρετή και ως ο θεμέλιος λίθος της ευσυνειδησίας, του σεβασμού και της αξιοπιστίας! Γι’ αυτό και οι γονείς θέλουν τα παιδιά τους να λένε την αλήθεια και να είναι άξια εμπιστοσύνης. Η διδασκαλία της ειλικρίνειας έχει τεράστια αξία, γιατί αποτελεί κομμάτι της ηθικής ανάπτυξης και της συναισθηματικής δύναμης των παιδιών. Διδάξτε στο παιδί σας ότι μέσω της ειλικρίνειας μπορούμε να χτίσουμε τη σχέση μας με τους φίλους μας και να κερδίσουμε το σεβασμό και την εμπιστοσύνη τους.
Περιγράψτε του πόσο περήφανοι και ανακουφισμένοι νιώθετε και οι ίδιοι όταν λέτε την αλήθεια και πόσο όμορφα αισθάνεστε που οι γύρω σας σέβονται την άποψή σας, επειδή δεν λέτε πράγματα που δεν εννοείτε.

Τι πρέπει να κάνετε
• Ως γονείς, είναι καλό να μιλήσετε με το παιδί σας -απ’ όταν είναι μικρό- και να του δώσετε να καταλάβει ότι δεν είναι καλό να λέμε ψέματα και πως το ψέμα μπορεί να έχει συνέπειες. Το παραμύθι με τον λύκο και τα πρόβατα ίσως να μπορούσε να βοηθήσει. Στα παιδιά χρειάζεται πάντα υπενθύμιση ότι το ψέμα συνήθως προκαλεί περισσότερο κακό από ό, τι καλό - και ότι, αν παραποιούν σήμερα την αλήθεια, θα υποστούν τις συνέπειες αύριο.
• Αν είναι μικρό, βοηθήστε το παιδί να ξεχωρίσει τι είναι αληθινό και τι φανταστικό.
• Πείστε το πως όταν λέει την αλήθεια, δεν έχει να φοβάται τίποτα. Επιβραβεύετε με κάθε ευκαιρία την ειλικρίνειά του. Υπενθυμίζετέ του ότι μπορεί να σας εμπιστεύεται για ό,τι χρειαστεί.
• Αποφύγετε τις φωνές, τις απειλές και τις τιμωρίες. Σκεφθείτε ότι η απειλή της τιμωρίας ανάγκασε εξαρχής το παιδί να πει ψέματα. Αναρωτηθείτε μήπως υπάρχουν πολλά «μην», «δεν» και «απαγορεύεται» στη σχέση σας με το παιδί σας.
• Φροντίστε να μην λέτε ούτε εσείς ψέματα στο παιδί σας. Μην απαιτείτε από το παιδί σας να κάνει κάτι που δεν κάνετε ούτε εσείς οι ίδιοι. Πότε ήταν η τελευταία φορά που είπατε στο παιδί σας «Πες ότι δεν είμαι στο σπίτι», όταν χτυπούσε το τηλέφωνο και δεν θέλατε να μιλήσετε; Με ενέργειες σαν αυτήν, εμφανίζετε στα μάτια του παιδιού το ψέμα σαν μια αποδεκτή συμπεριφορά.
• Σιγουρευτείτε ότι δεν σας λέει ψέματα για να τραβήξει την προσοχή σας. Δείχνετε καθημερινά την αγάπη σας και την αποδοχή σας στις προσπάθειές του. Έτσι, δεν θα καταφεύγει στο ψέμα για να τραβήξει την προσοχή, τον θαυμασμό και τον χρόνο σας.
• Μην το αποκαλείται ψεύτη, γιατί τότε θα γίνει...
• Υπομονή, συνέπεια και εμπιστοσύνη στο παιδί είναι τα μυστικά της επιτυχίας για μια υγιή και αρμονική σχέση με το παιδί σας.