Ψυχολογία

Show_188
Ψυχολογία

Βάλτε τέλος στις… ολονυκτίες

της Νάντιας Γιαννούλη

Στριφογυρίζετε στο κρεβάτι και δεν μπορείτε να κοιμηθείτε; Σχεδόν όλοι, κάποια στιγμή στη ζωή μας, θα χάσουμε, έστω και ένα βράδυ, τον ύπνο μας.  Ωστόσο, αν το φαινόμενο χρονίζει, οι συνέπειες της αϋπνίας μπορεί να είναι από ενοχλητικές έως και επικίνδυνες. Επομένως, η αντιμετώπιση της αϋπνίας κρίνεται απαραίτητη. Τα καλά νέα είναι ότι  η επιστήμη έχει πλέον επιστρατεύσει «φυσικά όπλα» για την καταπολέμησή της.

Παραδοσιακά υπναγωγά
Η αντιμετώπιση της αϋπνίας, είτε είναι παροδική είτε χρόνια, είναι απαραίτητη. Στην πρώτη περίπτωση, της παροδικής αϋπνίας, ίσως να μη χρειαστεί να πάρετε φαρμακευτική αγωγή.  Αποφύγετε το αλκοόλ και την καφεΐνη τουλάχιστον δυο ώρες πριν πέσετε στο κρεβάτι, αυξήστε τη σωματική σας δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της ημέρας, περιορίστε τη μεσημεριανή σιέστα και προσπαθήστε καθημερινά να  κοιμάστε και να ξυπνάτε την ίδια ώρα.


Ωστόσο, τα άτομα, που λόγω της αϋπνίας αντιμετωπίζουν την επόμενη ημέρα υπνηλία που τα εμποδίζει στις καθημερινές τους δραστηριότητες, ίσως χρειαστεί, εκτός από την υιοθέτηση των παραπάνω, να χρησιμοποιήσουν και κάποιο βοήθημα. Τα συχνότερα συνταγογραφούμενα φάρμακα για την αϋπνία ανήκουν στις λεγόμενες βενζοδιαζεπίνες, αν και υπάρχουν και μη βενζοδιαζεπινούχα (μη-BSD).  Πρόκειται για κλασικά υπναγωγά, που σίγουρα βοηθούν στην αύξηση της ποσότητας του ύπνου και - σε ορισμένες περιπτώσεις- βελτιώνουν και την ποιότητα. Ωστόσο, παρά τη χορήγησή τους, το αίσθημα υπνηλίας και κόπωσης συνήθως παραμένει κατά τη διάρκεια της ημέρας, ενώ ελλοχεύει ο κίνδυνος εξάρτησης από αυτά, καθώς και η εμφάνιση συμπτωμάτων στέρησης, αν η χρήση ξεπεράσει τις λίγες ημέρες. Εξ άλλου, οι βενζοδιαζεπίνες έχουν συσχετιστεί με το φαινόμενο της υποτροπής (rebound), δηλαδή με την επάνοδο της αϋπνίας, που υπήρχε πριν από τη λήψη του φαρμάκου, όταν η χορήγησή του διακοπεί. Επίσης, με νευροψυχιατρικές αντιδράσεις, όπως η κατάθλιψη αλλά και η επιθετικότητα. Πρακτικά, σήμερα υπάρχουν γύρω μας χιλιάδες άνθρωποι εξαρτημένοι από τα φάρμακα αυτά…

Παράλληλα, παρότι κρίνονται αποτελεσματικά, τα εν λόγω υπνωτικά διαταράσσουν την αρχιτεκτονική του ύπνου ενώ η χρήση τους έχει συσχετιστεί με ατυχήματα καθώς και υψηλότερο κίνδυνο πτώσεων. Συνεπώς, οι παρενέργειές τους μπορεί να πει κανείς ότι είναι περισσότερες από τη βοήθεια που προσφέρουν. Για τους λόγους αυτούς και η ιατρική κοινότητα είναι πλέον πολύ προσεκτική στη χρήση τους.

Μελατονίνη, το φυσικό όπλο
Για την αντιμετώπιση της αϋπνίας έχει επιστρατευτεί μια απολύτως φυσική ουσία, που υπάρχει στον οργανισμό μας. Πρόκειται για τη μελατονίνη, η παραγωγή της οποίας στο σώμα μας γίνεται στον εγκέφαλο (στην υπόφυση). Η μελατονίνη βοηθά τον οργανισμό να γνωρίζει πότε είναι ώρα για ύπνο και πότε για αφύπνιση, γιατί η σύνθεση και η έκκρισή της ενεργοποιούνται από το σκοτάδι και απενεργοποιούνται από το φως. Η μελατονίνη είναι υπεύθυνη για τη ρύθμιση του βιολογικού μας ρολογιού και τη ρύθμιση διαφόρων σωματικών λειτουργιών.  Αξίζει να σημειωθεί πως με την ηλικία, η παραγωγή της μειώνεται σημαντικά, με αποτέλεσμα ο 24ωρος ρυθμός του οργανισμού να διαταράσσεται.
Τα συγκριτικά πλεονεκτήματα  της μελατονίνης  είναι πως δεν διαταράσσει την αρχιτεκτονική του ύπνου, δεν προκαλεί εξάρτηση, ούτε υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, ενώ βελτιώνει αισθητά την ποιότητα του ύπνου.  Συνεπώς, η μελατονίνη λύνει αποτελεσματικά και με τον πιο φυσικό τρόπο το πρόβλημα της αϋπνίας. Ιδιαίτερα ευεργετική είναι, επίσης, και για όσους εμφανίζουν παροδική αϋπνία, λόγω jet lag. Στους ταξιδιώτες, συνιστάται η λήψη μικρής ποσότητας μελατονίνης κατά τη διάρκεια της πτήσης, αλλά και για μερικές μέρες μετά την άφιξη στον προορισμό τους, λίγες ώρες πριν τον ύπνο.


Ένα ακόμα απόλυτα φυσικό και ακίνδυνο συστατικό που πλέον χρησιμοποιείται ευρέως  στην αντιμετώπιση των αϋπνιών είναι η L-Θεανίνη. Πρόκειται για ένα αμινοξύ προερχόμενο από το πράσινο τσάι, που παρουσιάζει κατευναστικές και ηρεμιστικές ιδιότητες, δημιουργώντας παράλληλα μια αίσθηση σωματικής και ψυχικής χαλάρωσης. Σκευάσματα L-Θεανίνης κυκλοφορούν στην αγορά, βοηθώντας τους πάσχοντες να βελτιώσουν την ποιότητα του ύπνου τους. Συνιστάται η κατανάλωσή τους μισή ώρα περίπου πριν από τον βραδινό ύπνο.